Soms is er voor een recept meer mout nodig dan je installatie aan kan. Je kan er dan voor kiezen om dubbel te maischen. Maar hoe werkt dat precies?
Ik brouw al een tijdje met de Arsegan Easybrew en dat doe ik met veel plezier. Alleen heb ik gemerkt dat voor bepaalde recepten de hoeveelheid mout die nodig is niet past. De maximale storting mout kan namelijk maar maximaal 8 kilogram zijn.
Om dat probleem op te lossen heb ik gemerkt dat er twee opties zijn: brouwen met minder mout of een kleiner volume brouwen. Maar er is dus een derde optie: dubbel maischen.
Inhoudsopgave
Wat is dubbel maischen?
In principe zegt de methodiek eigenlijk al wat het doet: je maischt twee keer. Je verdeelt in feite de hoeveelheid mout en verwerkt dit in twee etappes.
Het voordeel van dubbel maischen is dat je zwaardere bieren kunt brouwen, zonder dat je daarvoor een kleiner volume moet brouwen. Er is echter ook een klein nadeel en dat is dat je iets langer bezig bent met het maischen. Je moet immers twee stortingen mout verwerken.
Hoe werkt dubbel maischen?
Bij het dubbel maischen verdeel je de hoeveelheid te gebruiken mout in twee delen. Vervolgens stort je het eerste deel en die ga je maischen. Daarna haal je de mout uit het wort en vervolgens stort je het tweede deel in het wort dat je al hebt.
Bijvoorbeeld: mijn ketel kan 8 kilo mout aan, maar ik heb 10 kilo nodig om tot een bepaald SG te komen. Ik zou dan twee keer gaan maischen met in beide gevallen een storting van 5 kilo. Normaal zou ik dan een 20 liter maischwater gebruiken.
Wel of niet spoelen?
Normaal spoel je om de verliezen van het water weer aan te vullen, zodat het volume groot genoeg is als je gaat koken. Nu bestaat het maischen echter uit twee delen en het spoelen kan wat tijd in beslag nemen. Je moet spoelen, het wort op temperatuur houden en vervolgens het tweede deel storten.
Je kunt er dus voor kiezen om het eerste deel niet te spoelen. Hiermee bespaar je wat tijd. Door het niet spoelen zal het rendement wel iets lager zijn. Dat is een compromis die je bij deze methode moet sluiten.
Het tweede deel zul je wel gewoon spoelen. Als je ervoor gekozen hebt om het eerste deel niet te spoelen kun je er bij deze stap voor kiezen om meer spoelwater te gebruiken. Je spoelt dan net zo lang tot je het gewenste pre-boil volume hebt.
Hoe lang maischen?
Een tweede keuze die je moet maken is de tijd die je neemt voor het maischen van beide delen. Er zijn namelijk een aantal opties: je kunt ervoor kiezen om het maximale uit je mout te halen en een uur gaan maischen. Eventueel stop je eerder met maischen als je het te verwachten SG hebt behaald.
Door hiervoor te kiezen ben je maximaal twee uur kwijt met het maischen. Het alternatief is de stap verkorte naar 45 minuten per deel. Op deze manier ben je slechts 90 minuten bezig met het maischen.
Het maischschema
Bij het dubbel maischen, zou ik er zelf niet snel voor kiezen om een ingewikkeld maischschema te hanteren. Je moet je ervan bewust zijn dat je met het tweede deel verder gaat op de temperatuur van het eerste deel.
Dus je gaat eventueel van een lage temperatuur naar een hoge temperatuur. Andersom gaat niet, want de enzymwerking is dan mogelijkerwijs gestopt.
Persoonlijk zou ik kiezen voor een eenstapsmaisch. Hierbij maisch je op één temperatuur. Daarnaast zou ik ervoor kiezen om de donkere mout pas in het tweede deel mee te maischen. Een alternatief is om deze vooraf te weken in water.
Lager rendement
Je moet er sowieso vanuit gaan dat je rendement wat lager is. Om deze klap op te vangen kun je bij het maken van het brouwrecept een lager rendement hanteren voor het berekenen van de hoeveelheden. Als je rendement normaal 70% is, dan zou ik de software instellen op 65%.
Het risico bij uitgaan van een lager rendement is dat je rendement misschien toch wel hoger gaat uitvallen. Het bier zal dan ook wat zwaarder zijn. Het is dus maar de vraag of je het fijn vind om het rendement op voorhand al lager in te schatten.
Rol van beslagdikte bij dubbel maischen
Bij dubbel maischen speelt de beslagdikte een grotere rol dan bij een standaard maisch. Omdat je twee keer met mout werkt in hetzelfde wort, neemt de concentratie suikers en opgeloste stoffen sterk toe. Dit heeft directe gevolgen voor zowel de enzymwerking als de viscositeit van het beslag.
In de eerste maisch wordt daarom vaak gekozen voor een relatief dun beslag, zodat enzymen efficiënt kunnen werken en voldoende suikers worden gevormd. Tijdens de tweede maisch neemt de dichtheid van het wort toe en wordt het beslag automatisch “dikker”, zelfs als je extra water toevoegt. Een te dik beslag in deze fase kan de enzymwerking afremmen en het risico op een vastgelopen filterbed vergroten.
Door bewust te starten met een dunner beslag en de waterverhouding per maischstap goed te plannen, houd je controle over omzetting, doorstroming en rendement. Bij dubbel maischen is beslagdikte dus geen detail, maar een essentieel stuurmiddel om het proces beheersbaar te houden.
