Leer alles over het zelf brouwen van bier

De hydrometer

geschreven door Andy Meerwaldt
Met een hydrometer kunnen we het soortelijke gewicht bepalen

Een onmisbaar hulpmiddel bij het brouwen van bier is de hydrometer. Hiermee is het namelijk mogelijk om het soortelijk gewicht te bepalen.

Bij het brouwen willen we van tijd tot tijd weten wat het soortelijk gewicht is. We kunnen deze waarde meten met behulp van een hydrometer.

Wat is een hydrometer?

De hydrometer is een instrument om de dichtheid van een bepaalde vloeistof te meten. Het ziet er eigenlijk uit als een soort van dobber. Op deze dobber staat een schaalverdeling, meestal in de waarde SG.

Close up van een hydrometer.
Hoe werkt een hydrometer?

We vullen een ‘maatbeker’ met daarin een het wort of jongbier. Vervolgens voegen we de hydrometer toe. Hoe dieper de meter zakt, hoe lager de dichtheid is.

Hoe moet je de hydrometer aflezen?

De hydrometer zal op basis van de dichtheid blijven drijven. Op het punt dat de meter het bier raakt is een getal af te lezen. Dit is de waarde die we nodig hebben.

Wat kunnen we met de gemeten waarde?

Op basis van het SG zijn we onder andere in staat om het alcoholpercentage te berekenen. Daarnaast kunnen we het verloop van de vergisting bijhouden.

Werkt een hydrometer op elke temperatuur?

De meeste hydrometers zijn geijkt om metingen uit te voeren op een bepaalde temperatuur. Als deze temperatuur hoger of lager is dan de geijkte temperatuur, dan kan de gemeten waarde afwijken.

Het kan dus zijn dat de gemeten waarde gecorrigeerd moet worden. Dit is iets om rekening mee te houden.

Wanneer gebruik je een hydrometer?

Bij het brouwen kunnen we een hydrometer gebruiken om de voortgang van het maischen te meten. We moeten de vloeistof laten afkoelen tot de geijkte temperatuur. Na het aflezen van het SG kunnen we de vloeistof teruggooien in het wort.

Ook na het koken kunnen we het SG nogmaals bepalen. Het gebruikte monster kan dan beter niet teruggegooid worden als het wort is afgekoeld. Dit in verband met risico op infectie.

Tijdens de vergisting gebruiken we de meter om te kijken of de vergisting is voltooid. Door bij het einde over meerdere dagen te meten wordt inzichtelijk of het gist klaar is.

Kleine tip: Omdat het instrument van glas is en daardoor vrij fragiel kan zijn is het aan te bevelen om een tweede exemplaar aan te schaffen. Voor de prijs hoef je het niet te laten, want deze ligt rond de 5 euro.

Hydrometer vs. refractometer

Bij het brouwen zelf vind ik het fijner om een refractometer te gebruiken. Het voordeel hiervan is namelijk dat er voor elke meting slechts enkele druppels nodig zijn.

Daarnaast koelen deze druppels sneller af dan een maatbeker vol heet wort. Een meting is dus sneller en naar mijn idee nauwkeuriger uit te voeren.

Een hydrometer met een refractometer.

Tijdens de vergisting gebruik ik weer een hydrometer. Echter kan de alcohol ervoor zorgen dat het lastiger is om te rekenen met een refractometer. Alcohol zal het licht namelijk anders breken. Er zijn, volgens mij, wel formules om deze afwijking te corrigeren, alleen heb ik me daar nog niet in verdiept.

Hydrometer temperatuur corrigeren

De getoond waarde kan afwijken als het wort warmer is dan de geijkte temperatuur. De meeste hydrometers zijn namelijk geijkt op 20 graden celsius. Om de daadwerkelijke waarde te bepalen kun je de onderstaande tool gebruiken:

Hydrometer temperatuur correctie


Geef een reactie