Door het meten van de SG kun je het alcoholpercentage berekenen

Alcoholpercentage berekenen

Het alcoholpercentage is op vrijwel elk bieretiket terug te vinden. Meestal is dit een percentage dat ligt tussen de 5 en de 10%. Het lijkt vooraf allemaal erg wetenschappelijk, maar het alcoholpercentage berekenen is eenvoudiger dan je denkt.

Waarom het alcoholpercentage berekenen?

We steken veel tijd in het brouwen van lekker bier, het is daarom ook leuk om een alcoholpercentage te koppelen aan het eindresultaat.  Natuurlijk draait het niet om de alcohol, maar het percentage geeft wel een goede graadmeter wat er te verwachten is.

Voor het doen van de metingen is geen dure apparatuur nodig. Daarnaast hoeft er geen universitaire studie gevolgd te worden. Slechts door gebruik van een aantal eenvoudig te meten waardes wordt het mogelijk om thuis het (indicatieve) percentage uit te rekenen.

De benodigde waardes

Voor de formules om het alcoholpercentage te berekenen is een begin en een eind waarde nodig. De begin waarde wordt altijd gemeten op het moment dat de wort is afgekoeld voordat het gist geënt wordt. De eind waarde wordt bepaald als de vergisting is voltooid.

De twee waardes die gemeten kunnen worden zijn een waarde in soortelijk gewicht (SG) of in Plato.

Soortelijke gewicht (SG)
Het soortelijk gewicht (SG) is de dichtheid van een bepaalde vloeistof. Deze dichtheid hangt af van de hoeveelheid suikers.
De waarde voor vergisting is het begin SG en de waarde na vergisting is het eind SG.
Plato
Een graad plato (°P) komt overeen met een procent moutsuikergehalte in het wort.
De waarde voor vergisting noem ik begin plato en de waarde na vergisting eind plato.

Bepalen van de waardes

Het bepalen van de waardes SG of Plato kan worden gedaan met een hydrometer, wort-meter of een refractometer.

Hydrometer
Met een hydrometer kan het soortelijk gewicht van een vloeistof worden afgelezen. Het instrument ziet eruit als een soort van dobber en wordt in een ‘maatbeker’ met daarin een vloeistof geplaatst. In ons geval is deze vloeistof het bier.
Op de steel van de hydrometer staat een schaalverdeling in SG. Hoe dieper de meter zakt, hoe lager de dichtheid is. Op het punt waar de vloeistof begint is een getal af te lezen.
Wort-meter
Met een wort-meter kan een waarde in graden plato worden afgelezen. Het werkt hetzelfde als een hydrometer, alleen is de schaalverdeling in het aantal graden Plato.
Refractometer
Dit is een optisch meetinstrument dat de dichtheid van een vloeistof kan bepalen. Het instrument bepaald door het gebruik van licht de dichtheid.
De dichtheid wordt tegen een brekingsindex voor een specifieke vloeistof gelegd om een gehalte bepaling te maken. Afhankelijke van het type meter dan deze bepaling een waarde SG zijn, maar ook plato of brix zijn mogelijk.

Het alcoholpercentage berekenen

Het gebruik van de onderstaande methodes zullen slechts een indicatie geven van het alcoholpercentage. Het is dus geen exacte wetenschap.

Op basis van het soortelijk gewicht (SG)

Door middel van het begin SG en het eind SG kan ik de volgende formule gebruiken om het alcoholpercentage te berekenen:

alcoholpercentage ≈ ( ( begin SG – eind SG ) * 0,136 ) + 0,4

Het getal 0,136 is de factor voor de omzetting van suiker in alcohol. Ik voeg er 0,4 aan toe omdat er nagisting is op de fles en er dus nog wat alcohol bij komt.

Voorbeeld: Ik heb een begin SG van 1065 en een eind SG van 1019. De berekening wordt als volgt:

alcoholpercentage ≈ ( ( 1065 – 1019 ) * 0,136 ) + 0,4 =  (46 * 0,136 ) + 0,4 = 6,65

Op basis van graden plato

Als ik een getal begin plato en een getal eind plato heb, dan kan ik onderstaande formule gebruiken om het alcoholpercentage te berekenen.

alcoholpercentage ≈ ( ( begin platoeind plato ) * 0,544 ) + 0,4

Het getal 0,544 staat voor de factor van de omzetting van suiker in alcohol. En ook hier voeg ik er 0,4 aan toe voor de nagisting op de fles.

Voorbeeld: Ik heb een begin plato van 18 en een eind plato van 7. De berekening wordt als volgt:

alcoholpercentage ≈ ( ( 18 – 7 ) * 0,544 ) + 0,4 =  (11 * 0,544 ) + 0,4 = 6,3%.

Ten slotte

Het alcoholpercentage berekenen is niet super lastig als je weet elke getallen je moet hebben en hoe je deze kunt meten.

Zowel een hydrometer als een wort-meter zijn niet duur. Voor een aantal euro heb je een van beide in huis. Het zijn goede hulpmiddelen om de metingen mee uit te oeren.

Persoonlijk heb ik nog geen ervaring met een refractometer. Dit instrument staat op mijn lijstje om in de toekomst aan te schaffen. Ik wil dan zelf eerst meer ervaring opdoen met het brouwen en het meten.

Geef een reactie
You have to agree to the comment policy.