Leer alles over het zelf brouwen van bier

Het soortelijk gewicht sturen en corrigeren

geschreven door Andy Meerwaldt
Door het gebruik van suiker of water kun je het soortelijk gewicht bijstellen.

Als je een recept gaat brouwen dan ga je uit van een (mogelijk) te behalen SG. Helaas kan het gebeuren dat de uiteindelijk waarde afwijkt en dan moet je het soortelijk gewicht gaan bijstellen.

Meestal brouwen we aan de hand van een bepaald brouwzaalrendement. Dit is het rendement van suikers dat we potentieel uit de mout kunnen halen.

Ligt het rendement hoog, dan heb je minder mout nodig en als het lager ligt is er meer mout nodig om hetzelfde resultaat te bereiken.

Als hobbybrouwer kunnen we ons helemaal vastpinnen aan het mogelijke resultaat en tijdens alles stappen van het brouwproces gaan corrigeren. We kunnen het ook losjes benaderen. De keus is aan de brouwer.

Hoe kun je het soortelijk gewicht sturen?

Tijdens het maischen kunnen we meten wat het ‘pre-boil’ SG ongeveer gaat worden. Als het maischen bijna voltooid is kunnen we ook besluiten om iets langer door te gaan, bijvoorbeeld van 60 naar 90 minuten.

Als het SG echter te hoog komt te liggen dan kun je juist besluiten om het maischen af te breken en door te gaan naar het spoelen. En zelfs het spoelen zou je kunnen overslaan.

Wanneer het volume na het maischen en spoelen te hoog komt te liggen, kan het soortelijk gewicht juist weer lager uitvallen. In plaats van de 20 liter met een waarde van 1,060 heb je 25 liter van 1,048. Is dit het geval, dan kun je of koken met een hogere insiteit of juist langer koken (90 minuten ipv 60). Let wel op dat je de hop dan iets later toevoegt.

Wanneer het soortelijk gewicht corrigeren?

Je kunt het soortelijk gewicht gaan corrigeren na het koken, vlak voor de vergisting gaat plaatsvinden. Als het uiteindelijk SG te laag is, dan kun je suiker (bijvoorbeeld kristalsuiker) of moutextract toevoegen om dit op de gewenste waarde te krijgen. En als het SG te hoog ligt, dan voeg je water toe.

De suiker zou ik oplossen in heet water en toevoegen als het koken is voltooid, of in de laatste 5 minuten van het koken. Zodat het goed kan oplossen in het wort.

Water kun je ook tijdens het koken toevoegen, of je kookt het vooraf voegt deze afgekoeld toe aan het afgekoelde wort.

Een alternatief is suiker na een aantal dagen toevoegen als de vergisting wat rustiger wordt. De suikers in het wort zijn dan grotendeels opgegeten door het gist en het toevoegen van suiker geeft een extra boost en zal de gistcellen nog aan het werk zetten. Er is echter wel een kans op infectie.

Is het SG corrigeren echt nodig?

In mijn ogen is het niet perse nodig. Meestal praten we over een heel klein verschil. Het is zaak van bepalen wat je rendement is, zodat je beter op recepten kan participeren. Daarmee voorkom je ook dat het vaker gaat gebeuren.

Als het te verwachten SG bijvoorbeeld 1,060 is en je hebt een uiteindelijk SG van 1,055, dan is het niet noodzakelijk om te gaan bijstellen. Echter soms is het verschil zo groot dat je wel moet gaan corrigeren. Dat is helemaal geen probleem.

Het corrigeren kan wel een effect hebben op het bier. Deze kan namelijk droger worden als er meer suiker wordt toegevoegd. Het toevoegen van water om het SG te verlagen kan echter leiden tot een wat dunner bier. Hier moet je dus rekening mee houden.

Dus als je aan het brouwen bent en je meet een soortelijk gewicht dat afwijkt van de verwachtte te behalen waarde, dan is het zaak om te kijken hoe groot het verschil is. Vervolgens moet je zelf gaan bepalen welk verschil je acceptabel vindt.

Op zoek naar de mogelijke oorzaak

Het soortelijk gewicht bijstellen is in principe geen enkel probleem. Het kan nu eenmaal voorkomen. Daarom is het vooral van belang dat je een logboek bijhoudt gedurende het brouwen. Op deze manier kun je eventuele oorzaken terugvinden.

Als het SG consequent blijft afwijken van de waarde die wordt verwacht, dan kan het zijn dat je brouwzaalrendement hoger of juist lager ligt. Het is dan belangrijk om de recepten af te stemmen op jouw rendement.

Als je rendement schommelt, dan kan het bijvoorbeeld zijn dat je te veel of te weinig water gebruikt. Verschillen kunnen ook worden veroorzaakt door het gebruik van afwijkende mouten.

Een voorbeeld uit eigen ervaring

Een tijd geleden was ik een tripel aan het brouwen. Aan het einde van het koken ben ik het SG gaan meten. Deze lag dus veel lager dan eigenlijk zou moeten. Mijn rendement lag op 55% in plaats van de 75% procent waar het recept mee berekend was.

Ik heb uiteindelijk wat kristalsuiker toegevoegd aan het wort. Deze heb ik eerst gekookt in heet water en vervolgens (redelijk) afgekoeld toegevoegd aan het wort. Het voordeel van kristalsuiker is dat dit het SG verhoogt, maar geen kleureffect heeft op het bier.

Een mogelijke oorzaak was dat ik veel meer water heb gebruikt, dan eigenlijk nodig was. Ik was bezig met een batch voor 10 liter en ik ben geƫindigd met ruim 15 liter. Dat is dus niet goed. Uiteindelijk was dit voor mij de aanleiding om de volgende rekenhulp te maken:

SG corrigeren: wat moet ik doen?


Geef een reactie