Een IPA, een porter of een tripel. Wat maakt een bierstijl nu eigenlijk een bepaalde stijl en wie stelt de grenzen van een bepaalde stijl vast? Ontdek alles over de verschillende soorten bier en smaken.
In het kort
- Een bierstijl is een verzameling kaders (zoals alcoholpercentage, kleur en bitterheid) die aangeven wat je van een bier kunt verwachten. Dit helpt consumenten bij hun keuze en keurmeesters bij het jureren.
- Stijlen creëren een referentiekader; je verwacht bij een Tripel een blond bier en bij een Stout een donker bier. Afwijkingen hiervan (zoals een “blonde stout”) spelen bewust met deze verwachtingen.
- Instanties zoals het BKG (Bierkeurmeestersgilde) in Nederland en het BJCP in de VS leggen de richtlijnen vast. Deze zijn gebaseerd op jarenlange tradities en specifieke kenmerken per regio (bijv. Belgische abdijbieren of Duitse Weizens).
- De bierwereld staat niet stil; er ontstaan continu nieuwe stijlen zoals de fruitige, troebele NEIPA of de zoete Pastry Stouts die smaken als een vloeibaar dessert.
- Voor beginners is het advies om te starten met toegankelijke stijlen zoals Pilsener, Blond of Weizen. Vanuit daar kun je stapsgewijs complexere smaken ontdekken en experimenteren met foodpairing om de smaakervaring te verdiepen.
Wat is een bierstijl precies?
Een bierstijl bestaat uit een aantal kaders waaraan een bier vaak voldoet. Denk hierbij aan kenmerken zoals het alcoholpercentage, de kleur en de bitterheid. Zo is de ene stijl meer moutig van karakter, terwijl een andere stijl juist bekendstaat om zijn hoppigheid.
Bierstijlen helpen je om te weten wat je kunt verwachten van een bier. Bestel je een IPA, dan weet je dat het bier over het algemeen hoppig en redelijk bitter is.
Kies je voor een Russian Imperial Stout, dan mag je juist smaken van koffie en chocolade verwachten, vaak gecombineerd met een hoger alcoholpercentage. Hoewel deze stijl qua uiterlijk lijkt op een Irish Dry Stout, is die laatste meestal droger van smaak en lichter in alcohol.
Bierstijlen laten dus zien dat niet elk bier hetzelfde is en geven richting aan smaak, geur en beleving. Er bestaan dan ook veel verschillende bierstijlen. Denk aan de abdijstijlen zoals Blond, Dubbel, Tripel en Quadrupel. Maar je hebt ook stijlen als pilsener, bockbier en stout. En dit is nog maar het topje van de ijsberg, want er zijn veel meer verschillende soorten bier met verschillende smaken.
Hoe ontstaan bierstijlen eigenlijk?
De meeste bierstijlen zijn in de loop van de jaren ontstaan. Ze kwamen voort uit brouwers die in een bepaalde regio dezelfde lokale ingrediënten en technieken gebruikten. Deze bieren werden verscheept, nagemaakt en aangepast, waardoor er na verloop van tijd herkenbare verschillen ontstonden.
Pas veel later zijn deze stijlen officieel vastgelegd door organisaties die zich bezighouden met het proeven en beoordelen van bier. Zij verzinnen bierstijlen niet uit het niets, maar kijken naar bieren die al jarenlang als hét voorbeeld van een stijl gelden. Zo ontstond het kader voor pilsener, omdat men een licht, dorstlessend bier verwachtte, terwijl een barleywine juist bekendstaat om zijn verwarmende karakter en hoge alcoholpercentage.
Door deze kenmerken vast te leggen, werd het eenvoudiger om bieren objectief te vergelijken, vooral tijdens brouwwedstrijden. Een keurmeester weet hierdoor precies waar hij op moet letten. Neem bijvoorbeeld diacetyl, een smaak die aan boter doet denken: bij de ene bierstijl is dit een duidelijke brouwfout, terwijl het bij andere stijlen, zoals sommige Britse ales, in lichte mate juist als stijlkenmerk wordt gezien.
Het schept een bepaalde verwachting
Een bierstijl schept een bepaalde verwachting. Als je regelmatig een tripel drinkt van verschillende brouwerijen en deze altijd mooi blond van kleur is, dan kijk je raar op als die ineens zwart blijkt te zijn.
De kleur van bier wordt grotendeels bepaald door de gebruikte mouten. Gebruik je gebrande of geroosterde mout, dan wordt het bier donkerder van kleur. Deze mouten geven bovendien een uitgesproken smaak die simpelweg niet past bij een tripel.
Hetzelfde geldt andersom: een blonde stout kan verwarrend zijn, omdat de verwachting die je bij de stijl hebt niet wordt waargemaakt. Dat gezegd hebbende bestaan er wel blonde bieren met koffiesmaken. In dat geval is het bier gelagerd op koffiebonen, waardoor het die kenmerkende smaak heeft opgenomen.
Spelen met stijlen: vernieuwende smaken
Hoewel er al veel bierstijlen zijn vastgelegd, blijven er nieuwe varianten ontstaan. Een goed voorbeeld hiervan is de NEIPA (New England IPA), een stijl die de afgelopen jaren sterk in populariteit is toegenomen. Een NEIPA is een India Pale Ale met veel fruitige smaken, weinig bitterheid en een troebel, hazy uiterlijk.
Ook wordt er steeds vaker geëxperimenteerd met ingrediënten zoals lactose, wat heeft geleid tot bierstijlen als de Milkshake IPA. Deze IPA’s hebben een zoetiger karakter, omdat de toegevoegde lactose niet wordt omgezet tijdens de vergisting.
Een ander voorbeeld dat ik zelf goed kan waarderen zijn de zogeheten Pastry Stouts. Dit zijn zware bieren met smaken die doen denken aan desserts zoals tiramisu. Niet voor niets worden deze bieren vaak omschreven als vloeibare desserts.
Hoe kies je een stijl die bij je past?
Er is altijd een bierstijl te vinden die past bij wat jij lekker vindt, of je nu houdt van bitter, zoet, fruitig of kruidig. Door je te verdiepen in de kenmerken van verschillende soorten bier kun je gerichter een bier kiezen dat bij jouw smaak aansluit.
Om de wereld van bier te verkennen, begint je het beste met toegankelijke bierstijlen. Deze staan bekend om hun brede aantrekkingskracht, zoals pilsners, blond bieren en weizens. Vanuit daar kun je je smaak geleidelijk uitbreiden naar meer complexe en uitgesproken bieren, zoals IPA’s en stouts.
Het combineren van eten en bierstijlen
Als je wat meer met bierstijlen bezig bent, is foodpairing een leuke volgende stap. Daarbij combineer je bier met eten en ontdek je welke bierstijlen goed passen bij verschillende gerechten. Zo merk je hoe bier — net als wijn — smaken kan versterken of juist kan afzwakken.
Een eenvoudige basisregel is om de intensiteit van het bier te matchen met die van het gerecht. Experimenteer vervolgens met combinaties om te ontdekken wat jij het lekkerst vindt.
De herkomst: Bierstijlen per land en regio
Verschillende landen en regio’s staan bekend om hun eigen bierstijlen. België is bijvoorbeeld vooral bekend om zijn abdijbieren, maar ook stijlen als Spéciale belge en geuze horen daar thuis. Geuze ontstaat door het mengen van jonge en oude lambieken en staat bekend om zijn zure karakter. Ook Duvel, een sterke blonde, is inmiddels uitgegroeid tot een herkenbare eigen stijl.
Duitsland is eveneens een echt bierland. Hier vinden veel klassieke bierstijlen hun oorsprong, zoals Weizen, Altbier en Kölsch. Daarnaast is ook het bekende Oktoberfestbier afkomstig uit Duitsland.
In Nederland kom je vaak Oud bruin tegen. Dit is een zoet bier met soms een karamelachtige smaak, dat zich goed leent om te mengen met pils, bijvoorbeeld tot een sjoes of halfom.
De officiële meetlat: Wie bepaalt de regels?
Bij bierwedstrijden worden bieren beoordeeld op basis van bierstijl. De eerder genoemde kaders spelen hierbij een belangrijke rol. Op basis van kenmerken zoals smaak, aroma en uiterlijk beoordelen biersommeliers en keurmeesters de ingezonden bieren.
In Nederland zijn de bierstijlen vastgelegd door het Bierkeurmeestersgilde (BKG). Dit gilde leidt onder andere bierkeurmeesters op, die bieren beoordelen tijdens wedstrijden zoals het ONK Brouwen. Hobbybrouwers kunnen aan deze wedstrijden deelnemen door hun bieren in te sturen. Daarbij moet worden aangegeven onder welke bierstijl het bier valt, zodat het binnen de juiste categorie wordt beoordeeld.
In de Verenigde Staten wordt gewerkt met het Beer Judge Certification Program (BJCP). Dit programma is vergelijkbaar met het Nederlandse BKG en beschrijft voor ongeveer 100 bierstijlen duidelijke richtlijnen.
Deze richtlijnen bieden hobbybrouwers houvast bij het brouwen van een specifieke bierstijl en zorgen voor een uniforme beoordeling tijdens wedstrijden.
Veelgestelde vragen over bierstijlen voor beginners
Lichte bieren zoals blond, pils of witbier zijn ideaal voor beginners. Ze zijn mild van smaak, niet te bitter en makkelijk doordrinkbaar. Zo kun je rustig wennen aan de variatie binnen de bierwereld.
IPA’s zijn vaak bitter en uitgesproken, wat niet voor iedereen toegankelijk is. Sommige session IPA’s of fruitige varianten zijn wel geschikt als instapmodel. Begin met een milde IPA als je nieuwsgierig bent.
Blond bier is lichter van smaak en alcohol dan een tripel. Een tripel is sterker, kruidiger en heeft vaak meer body. Voor beginners is blond meestal toegankelijker.
Witbier, weizen en sommige blondbieren zijn van nature weinig bitter. Ze hebben een frisse, zachte smaak met fruitige of kruidige tonen. Ideaal als je niet van bittere smaken houdt.
Probeer verschillende stijlen in kleine hoeveelheden en let op wat je aanspreekt: zoet, bitter, fris of kruidig. Bezoek een proeverij of stel zelf een proefpakket samen. Je smaak ontwikkelt zich vaak naarmate je meer bieren leert kennen.
