Leer alles over het zelf brouwen van bier

Hoe kun je de bierkleur berekenen?

geschreven door Andy Meerwaldt
Elke mout geeft een bepaalde kleur af. Op basis van een formule kunnen we de bierkleur berekenen.

Elk bier heeft een bepaalde kleur. Het ene bier is goudkleurig, de andere blond en een ander is weer donker. Maar hoe kun je nu precies de bierkleur berekenen?

Allereerst een kleine disclaimer: de hieronder beschreven bierkleur berekening is een benadering. Het is voor hobbybrouwers namelijk vrij lastig om de exacte kleur te bepalen. Er bestaan hulpmiddelen, zoals kleurkaarten, die je ter referentie kunt gebruiken. Ook hierbij zijn afwijkingen mogelijk: lichtinval of het glas kan invloed hebben op de uiteindelijke waarneming.

We weten bijna allemaal we dat er verschillende kleuren zijn. Zo is een quadrupel of een stout lekker donker van kleur, een pils is vrij bleek van kleur en een blond bier is: goudgeel oftewel blond van kleur.

Bij een donker bier hebben we ook een bepaalde verwachting. Wat dacht je van een bock bier, deze hoort lekker moutig en/of naar karamel te smaken en bij een stout bier verwachten we geroosterde en gebrande smaken met hinten van chocolate, koffie of (waarom ook niet) gewoon allebei.

De kleur van het bier maakt dus deel uit van de stijl. Een pilsner is vrijwel nooit zwart van kleur en een quadrupel zal nooit licht van kleur zijn We weten gewoon wat we kunnen verwachten bij een bepaalde stijl, daarom is het gedefinieerd als een bierstijl.

De verschillende kleurschalen

Er zijn een aantal kleurschalen waarmee we de bierkleur berekenen. Namelijk: EBC (European Brewery Convention), SRM (Standard Reference Method) en Lovibond.

In Europa is EBC de meest gebruikte kleurschaal. In Amerika rekenen ze vooral met SRM en Lovibond. Deze laatste is een vrij oude niet al te nauwkeurige schaal die grotendeels is vervangen door SRM.

Veel mouterijen geven in de documentatie de bierkleur meestal weer in Lovibond. Soms wordt ook de waarde in EBC gegeven.

Wat bepaalt nu de bierkleur?

De kleur wordt voornamelijk bepaald door de gebruikte mout. Soms is dit maar één soort, maar soms worden er meerdere soorten mout gebruikt. De gebruikte soorten mout hebben elk een bepaalde kleur en geven tezamen het bier een bepaalde kleur.

Pilsmout heeft bijvoorbeeld een lichtere kleur dan karamelmout. Zo zijn er ook speciale mouten, zoals chocolade of koffie mouten die een donkere kleur hebben. De gebruikte mouten hebben dus invloed op bierkleur.

Naast de mout heeft de hoeveelheid water invloed. Een lager volume zal donkerder van bier zijn, dan een groter volume. Dit heeft de maken met de verdunning. Voor de bierkleur berekening kijken we naar beide factoren.

Als laatste heeft ook het koken van het wort invloed op de uiteindelijke kleur. Zo kan de kleur per uur met 1 waarde EBC stijgen.

Donkere kleur door suiker

Het gebruik van donkere basterdsuiker, maar ook kandijsuiker heeft een invloed op de kleur. Je kunt dus in theorie een SMaSH quadrupel brouwen, door donkere suikers toe te voegen.

Een alternatief is het gebruik van kandijsiroop. Dit is suiker dat wordt gekarameliseerd. Door het op bepaalde temperaturen te verwarmen kan in vloed uitgeoefend worden op de kleur. Hoe langer, hoe donkerder de siroop zal zijn.

Kandijsiroop kunnen we onder andere gebruiken bij het brouwen van een dubbel of een quadrupel / strong ale.

De verschillende kleuren

Hieronder een klein overzicht van de verschillende kleuren bij een bepaald EBC. Een blond bier zal dus rond de 9 EBC liggen. Een goede stout komt al snel in beeld vanaf de 120 EBC.

EBCKleur
4Bleek
6Lichtblond
9Blond
12Blond / Geel
12-20Goud
20-30Amber
30-45Koper
45-75Donker koper / Bruin
75-120Zeer donkerbruin (doorschijnend)
>120Zwart (niet doorschijnend)

Bierkleur berekenen

Voor de berekening heb ik de manier overgenomen van de brouwtool die ik gebruik om recepten samen te stellen. Helaas is deze tool Amerikaans en zijn er wat conversies nodig om alles in het metrieke stelsel te krijgen. Desalniettemin werkt deze bierkleur berekening prima en is deze vrij goed te begrijpen.

De methodiek gaat uit van MCU (Malt Color Units). Dit getal wordt afzonderlijk per moutsoort (en ook suikers) berekend. Daarna worden alle punten opgeteld.

MCU = ( kleur in °Lovibond  x  (mout in kilogram x 2,205 ) ) / ( volume in liters x 0,264 )

Hierbij is het getal 0.264 de conversie van liters naar gallon en 2.205 is de conversie van kilogram naar pounds (lbs).

Per vergistbare stof voeren we de formule uit. Vervolgens tellen we alle resultaten bij elkaar op. Daarna rekenen we de totaalwaarde MCU om naar SRM.

SRM = 1,49 * (MCU ^ 0,69 )

Deze kunnen we vervolgens converteren naar een waarde in EBC (=SRM x 1,97). In het kort is dit de manier voor de bierkleur berekening.

Rekenhulp: Kleur omrekenen


Geef een reactie