Leer alles over het zelf brouwen van bier

Bottelen van bier

| geschreven door Andy Meerwaldt
Het bottelen van bier

Na een korte periode wordt het rustiger in het vergistingsvat. Dit betekent maar één ding: de vergisting zit er zo goed als op en we kunnen gaan bottelen. We kunnen beginnen met het afvullen van de flesjes.

Als je gaat het bier gaat afvullen op fles, meet dan eerst het eind SG. Hiermee kun je namelijk het alcoholpercentage van bepalen. Het is geen exact percentage, maar het geeft een goede indicatie.

Bij het brouwen van bier is een ding belangrijk: ontsmetten. Dit geldt ook voor het bottelen. Zorg ervoor dat altijd alles wat je gebruikt goed ontsmet is. De bottelemmer, automatische hevelslang, het afvulpijpje, kroonkurken, kroonkurkapparaat en de flesjes. Hierdoor is de kans op besmetting bij hergisting vrijwel nihil.

Wanneer moet je bottelen?

Na 3 tot 4 weken vergisting kun je in principe bottelen. Het ene gist is natuurlijk het andere niet. Zo zullen sommige gistsoorten na 2 weken al klaar zijn en anderen hebben iets langer de tijd nodig. Zoals je merkt is er niet echt één lijn te trekken.

Advies is daarom: meten. Als de activiteit in het waterslot vrijwel nihil is, dan meet je het soortelijk gewicht. Blijft dit over meerdere dagen hetzelfde, dan kun je gaan bottelen.

Wat heb je nodig bij het bottelen?

Je kunt het bier bottelen door gebruik van een simpele emmer en een slang. Het nadeel is dat je het bier moet aanzuigen. Het gemak dient de mens: gebruik een (brouwemmer)emmer met een kraantje.

Een ander goed hulpmiddel is het afvulpijpje, deze zorgt ervoor dat het afvullen van bier eenvoudiger gaat. Er zit een stop in het pijpje dat erop gaat als het pijpje wordt opgetild. Het afvullen stop dus op het moment dat je het pijpje optilt.

Voor de flessen gebruik ik een tafelmodel spoelapparaat. Door de fles op het apparaat te drukken wordt er met redelijke kracht schoonmaak vloeistof in de fles gespoten. De flessen zet ik vervolgens weg op een flessenpaal, zodat ze kunnen uitlekken.

Voor het zetten van de kroonkurken gebruik ik een tafelmodel kroonkurkapparaat. Deze werkt stabieler, dan een handmodel. Bij laatstgenoemde heeft de fles grotere kans om weg te schieten.

Hoeveel bottelsuiker heb je nodig?

Bij het bottelen van bier voeg je suiker toe. Hierdoor treed hergisting op in de fles en komt er koolzuur in het bier.

Elke bierstijl heeft een andere hoeveelheid koolzuur. Over het algemeen genomen kun je tussen de 4 en 7 à 8 gram suiker gebruiken. Wil je weinig koolzuur, dan gebruik je 4 gram en wil je juist veel dan gebruik 8 gram.

Als het preciezer wil uitvoeren, dan kan je gebruik maken van onderstaande tabel (bron: brewersfriend) of je laat het berekenen door brouwsoftware.

BierstijlSuiker per liter
Belgische bierstijlen3,0 en 5,0 gram
Britse ales1,5 en 3,5 gram
Amerikaanse ales4,0 en 6,0 gram
Porters en stouts2,5 en 4,5 gram
Ondergistende bieren4,0 en 6,0 gram

Hoe voeg je de bottelsuiker toe?

Er zijn een aantal manieren om de suiker in het bier te krijgen. Je kunt deze oplossen in gekookt water en dit water toevoegen aan het jong bier. Dit kan je doen, voordat je het bier gaat hevelen naar de bottelemmer. Op deze manier zal het goed gemengd worden.

Je kan de suikeroplossing met een spuitje toedienen per fles, je kan de suiker zelf met een lepeltje aan elke flesje toevoegen of je koopt kleine suikerklontjes die door de flesopening passen.

Mijn voorkeur heeft het oplossen van suiker in heet water en deze vervolgens toevoegen aan de bottelemmer voordat je het jongbier gaat overhevelen. Op deze manier wordt de suiker goed gemengd.

Welke flessen zijn geschikt?

Je kunt beginnen met de welbekende Grolsch beugelflesjes. Deze zijn ideaal, want je hoeft deze niet te voorzien van een kroonkurk. Belangrijk is om de fessen wel goed schoon te maken voor een volgende batch. Ander voordeel van het 45CL formaat is dat het bier makkelijk mee te nemen is om te delen. Voor eigen gebruik kan het formaat misschien net iets te veel van het goede zijn.

Alternatief is het gebruik van de wegwerpflessen van 33 CL. Deze worden veel gebruikt door craft bier brouwerijen. In plaats van weggooien, spoel je deze na gebruik om en indien nodig week je het etiket eraf.

Flessen hergebruiken

Waarom flessen kopen als je ze ook kan hergebruiken? Wat ik meestal doe is als ik een biertje heb gedronken is deze direct na gebruik uitspoelen. OP deze manier kan de gist niet aankoeken op de bodem, want in dat geval is het bijna niet meer schoon te krijgen.

Verder week ik het etiket eraf voor zover het mogelijk is en er vervolgens laat ik de flessen een rondje meedraaien met de vaat in de vaatwasser. Op deze manier weet ik vrijwel zeker dat de flessen goed schoon zijn.

Ik heb gemerkt dat sommige brouwerijen etiketten met een hardnekkige plaklaag gebruiken, deze plaklaag blijft grotendeels achter op het flesje en is lastig te verwijderen. Als het losweken / peuteren te lastig wordt, dan gaat een dergelijk flesje de glasbak in.

Ontsmetten en schoon werken

Ik zorg ervoor dat ik altijd met schoongemaakte flessen werk. Ook al komen ze nieuw uit de doos. Mijn principe is dat ik elk risico wil uitsluiten, dus altijd schoonmaken die handel.

Om dezelfde reden maak ik de kroonkurken ook altijd schoon. Vooraf voorkomen is beter dan berouw hebben achteraf.

Flessen afgevuld, wat nu?

Als alle flessen zijn afgevuld, dan zet je deze weg op kamertemperatuur. Het aanwezige gist in het jongbier zal de bottelsuiker gaan omzetten in koolzuur en een heel klein beetje alcohol nog (ongeveer 0,5%).

Na twee weken is het bier klaar voor consumptie en kun je het drinken. Zet ze vooraf koud weg, zodat het koolzuur zich goed kan hechten aan het bier. Anders is de kans groot dat je een enthousiast bierflesje treft.

Een enthousiast flesje bier kun je mogelijk voorkomen door koel weg te zetten. Hierdoor kan het koolzuur zich makkelijker hechten aan het bier en daardoor zal deze minder schuimen. Heb je dus last van schuimende biertjes? Zet ze koel weg en verwijder de kroonkurk voorzichtig.

Laat een biertje rijpen

Bij sommige bierstijlen en dan voornamelijke de zware bieren is het verstandiger om het bier voor langere tijd weg te zetten. Het gist kan wat moeite hebben om koolzuur te vormen. Open je deze vrij vlot, dan is de kans groot dat er geen druk op zit en je dus met een vrij dood biertje achterblijft.

Door bier voor een tijdje weg te zetten haal je ook het randje weg. Het bier gaat zich lekker conditioneren en het zal beter worden. Ik moet wel toegeven: dat ik zelf niet brouw omdat ik het bier zo graag wil bewaren, maar juist omdat ik het wil drinken.

Samengevat: Hoe moet je bottelen?

  1. Meet het eind SG
  2. Maak alles goed schoon
  3. Bereid de benodigde bottelsuiker voor
  4. Hevel het bier naar de bottelemmer
  5. Vul de flesjes af
  6. Voorzie de flessen van kroonkurk
  7. Zet de flessen warm weg

Nog een laatste ding: gebruik gewoon kristalsuiker uit de supermarkt. Dit werkt gewoon prima als bottelsuiker.


Geef een reactie