Hop, een compleet overzicht van dit ingrediënt

Hop in mijn tuin

Naast water en mout is hop een van de ingredienten die het bier karakter geeft. We gebruiken hop al een tijdje bij het brouwen van bier, maar wat is het nu eigenlijk?

Hop (Humulus lupulus)

De hopplant is een tweehuizige plant, dus je hebt een vrouwelijke en een mannelijke plant. Het is verder een vaste plant en geeft bloemen oftewel hopbellen. De vrouwelijke bloemen worden gebruikt bij de bereiding van bier. Het is bovendien als hopteler belangrijk dat mannelijke bloemen niet in de buurt van de vrouwelijke plant komen. Je wilt bevruchting voorkomen, omdat dit geen positief effect heeft op het bier.

In de hopbellen zitten lupulinekorreltjes, deze bevatten alfa,- en bètazuren. Het zijn de zuren die zorgen voor de bitterheid van het bier. Om die bittere smaak te verkrijgen moeten we de hop koken tijdens het brouwen.

Omdat zowel de alfazuren als de bètazuren de bitterstoffen niet zomaar afgeven moeten we deze eerst koken. Dit koken is dus een belangrijke stap in het brouwproces. Door het koken zullen de zuren isomeren en daardoor makkelijker oplossen in het hete wort.

Daarnaast bevat de lupuline esters die zorgen voor aroma en smaak. Deze komt uiteindelijk terug als een bepaald aroma (bijvoorbeeld citrusachtig) en als bitterheid.

Waarom gebruiken we eigenlijk hop?

Vroeger werden hopbellen voornamelijk gebruik vanwege de conserverende werking. Door het gebruik ervan kon het bier langer bewaard worden en dat was ideaal.

Door het toevoegen van (extra) veel hopbellen is volgens zeggen de IPA ontstaan. Dankzij de betere houdbaarheid kon het bier namelijk een langere zeereis ondergaan zonder te bederven.

Vandaag de dag zijn IPA’s goed gehopt en gek genoeg is het advies om deze juist zo vers mogelijk te drinken, omdat anders de aroma’s vervliegen en de hoppigheid dus zal afvlakken. Best ironisch eigenlijk.

De functie van hop is dus vooral om het bier het langer houdbaar te maken, daarnaast geeft het bitterheid en aroma’s aan het bier.

Een glaasje hop. Klaar om toegevoegd te worden.
Een glaasje hop, klaar om aan het toekomstige bier toegevoegd te worden bij het koken.

Hop voor de aroma’s en bitterheid

Hop komt dus in verschillende soorten en elke soort heeft zijn eigen aroma en toepassing. We kennen eigenlijk een drietal toepassingen:

  • aromahop
  • bitterhop
  • dubbeldoelhop

De aromahop zorgt voor de meeste smaak en aroma’s. Deze komen bijvoorbeeld terug als een citrusachtig, tropisch fruitachtig of een harsachtig aroma.

Bitterhop, zorgt ervoor dat bier bitterder wordt. Dit komt door de alfazuren. Hoe meer alfazuren, hoe bitterder het bier zal worden.

Dubbeldoelhop ligt een beetje in het midden van aroma, – en bitterhop en heeft dus eigenschappen heeft.

6 mooie aromahoppen voor goed hoppige bieren

6 mooie aromahoppen voor goed hoppige bieren

Welke aroma’s heeft het hoppige goed?

Hopbellen (en pellets) geven verschillende aroma’s en elke hopsoort heeft weer een ander smaakprofiel. De aroma’s die hoppen afgeven zijn onder andere: bloemig, floraal, citrus, donker fruit en een harsig of grassig aroma.

De toevoeging van verschillende soorten hop kan dus zorgen voor een mooi en complex smaakpallet.

Ook het moment waarop je de hop toevoegt aan het wort bepaalt hoeveel aroma’s je er uit kunt halen.

Het alfazuur en de bitterheid

Een belangrijke waarde in het gebruik van hop is het alfazuurpercentage. Dit percentage geeft aan hoeveel bitterheid de hop kan afgeven. Op basis van het percentage kan een brouwer dus berekenen hoe bitter het bier gaat worden.

De bitterheid van bier wordt weergegeven door een waarde: IBU. Deze afkorting staat voor International Bitterness Unit. Soms wordt de waarde weergegeven in EBU – European Bitterness Unit. Beide waarden betekenen vrijwel hetzelfde.

Hoe bitterder het bier is, hoe hoger de waarde in IBU zal zijn. Je kunt je dus voorstellen dat een India Pale Ale (IPA) een hogere IBU-waarde zal hebben dan bijvoorbeeld een dubbel. Het verschilt dus per bier hoeveel hop je gebruikt.

De bitterheid hangt ook af van de tijdsduur van het koken. Hoe langer de hoptoevoeging mee gaat in het koken, hoe meer bittere stoffen in het wort zullen komen.

Hop komt in verschillende vormen

Hop is verkrijgbaar in een aantal vormen. Dit kan bijvoorbeeld zijn in de vorm van gedroogde bloemen of in de vorm van pellets.

Bij het maken van de pellets zijn de gedroogde bloemen samengeperst tot korrels. Het voordeel van pellets is dat deze minder ruimte in beslag nemen.

Een vorm die je hobbybrouwers nog niet echt gebruiken is hopextract. Deze is voornamelijk terug te vinden bij professionele brouwerijen. Het voordeel van hopextract is dat het beter te doseren is. Daarnaast is de hoeveelheid IBU’s (bitterheids index) makkelijker te beheersen.

Hop hop hop
Een bakje met hop

Hoe bewaar je hop?

Het is het beste om de hop op een koele, droge en donkere plek te bewaren. Een teveel aan vocht, licht of warmte kan de bitterzuren namelijk afbreken. Om deze reden is het ook beter om de bellen niet teveel bloot te stellen aan zuurstof, omdat dit hetzelfde negatieve effect heeft.

Je kunt hoppen het beste in de vriezer te bewaren. Door het vacumeren verminder je de blootstelling aan zuurstof, zodat de kwaliteit niet heel hard achteruit gaat.

Zelf je hop verbouwen

Als hobbybrouwer is het natuurlijk leuk om zelf een hopplant in de tuin te hebben. Gebruik dan wel de vrouwelijke plant. Het is daarnaast belangrijk om te weten dat het een klimplant is dat vrij vlot groeit. Sommige soorten kunnen wel 8 meter hoog worden.

Wil je de hopbellen gebruiken in je bier, dan kun je deze in september oogsten, dan zijn de omstandigheden van de hopbellen namelijk het best.

Na het oogsten moeten we de bloemen goed drogen. Dit komt omdat deze voor een groot deel uit water bestaan. Het drogen voorkomt dat de bloemen gaan rotten en daardoor dus onbruikbaar worden.

Hopvelden over de wereld

Hop wordt op verschillende plekken verbouwd. Zo komt de bekende hopsoort Saaz uit Tsjechie. In het Hallertau gebied in Duitsland wordt op grote schaal hop gekweekt. De fruitige hopsoorten komen voornamelijk uit Noord Amerika. Het bekendste gebied is daar de Yakima vallei, waar veel kwekerijen te vinden zijn. Verder komen er interessante soorten uit Australië en Nieuw Zeeland.

Hopveld in Duitsland

Dichter bij huis zijn er in België hopvelden te vinden in onder andere Poperinge. Gelukkig is de teelt ook in ons land groeiende. Enkele voorbeelden zijn Brabanthop uit Wilbertsoord en Hogenelst uit Zieuwent (Achterhoek). Door het alsmaar groeiende aantal brouwerijen verwacht ik dat er steeds meer hopkwekers bijkomen.


5 reacties op “Hop, een compleet overzicht van dit ingrediënt”
Bjorn Driesen schreef:

hoe droog je de hop ? laat je dat drogen aan de lucht of moet je zoiets drogen in een oven?

Bericht auteur
Andy Meerwaldt schreef:

Je hebt meerdere opties: 1. drogen met een droogrekje voor kruiden. 2. drogen aan de lucht met horgaas op een frame of 3. in de oven op een lage temperatuur met de deur van de oven op een kiertje.

Jurgen Paredis schreef:

Hallo,
Geeft de hopplant (omdat in de belletjes zuren zitten) plekken aan bijvoorbeeld een muur of de palen van een terrasoverkapping als ze er langs geleid worden? Ik wil graag in onze zuidgerichte tuin de plant zetten en langs een stalen paal van onze terrasoverkapping laten groeien maar wil natuurlijk niet dat er een of ander zuur in de lak trekt.

Bericht auteur
Andy Meerwaldt schreef:

Dat durf ik niet te zeggen, het moet klimmen en dat laat wel sporen achter qua aanhechting met de ondergrond. Ik zou zelf de gok niet wagen.

Geef een antwoord