Leer alles over het zelf brouwen van bier

Hoe maak je bier: het brouwproces uitgelegd

geschreven door Andy Meerwaldt
Maischen is onderdeel van het brouwproces

Genieten van een goed glas bier. Bier doet het altijd goed, of het nu uit een blikje, een fles of van het vat komt. Het lijkt zo simpel, maar om bier te maken gaat er een heel brouwproces aan vooraf. 

Hoe brouw je bier?

Voor het brouwen van bier is vooral water, mout, hop en gist nodig. Deze vier ingrediënten vormen de basis van bier. Daarnaast is het mogelijk om andere ingrediënten zoals koriander, sinaasappelschil, chilipepers en dergelijke toe te voegen.

Het brouwproces is in principe overal hetzelfde. Waar de thuisbrouwer zal werken met eenvoudige pannen of kleine brouwketels, daar heeft een commerciële brouwer materieel dat hetzelfde doet, maar dan voor een groter volume.

Een brouwdag begint altijd met een goede voorbereiding: de ingrediënten klaarzetten, het mout schroten, de brouwketels klaarzetten en vooral alles ontsmetten en reinigen. Dit laatste is belangrijk, want hiermee voorkom je een geïnfecteerd bier.

Hoe ziet het brouwproces eruit?

Het brouwproces bestaat uit een aantal stappen. De hieronde beschreven stappen vormen een goede leidraad voor de beginnende brouwer.

  1. Schroten

    We hebben een vloeistof nodig dat suikers bevat. Deze suikers halen we uit de mout. Deze mout moet eerst worden bewerkt, dit doen we door te schroten.

    Het schroten zorgt ervoor dat de moutkorrel komt bloot te liggen, waardoor het zetmeel door de enzymen kan worden omgezet in suikers.

  2. Het maischen

    Vervolgens gaan we maischen. We voegen de geschrote mout toe aan voorverwarmd water. Door een schema op bepaalde temperaturen te volgen wordt het zetmeel in de mout omgezet in vergistbare en niet vergistbare suikers.

    Tijdens het maischen zal een mengsel ontstaan. Dit is het beslag en deze moeten we uiteindelijk scheiden. De vloeistof is nodig voor het maken van de het bier, dat is namelijk het wort. Het andere deel, de moutresten, is de bostel en is niet meer nodig. Het scheiden doen we door het beslag te klaren: spoelen en filteren.

  3. Klaren: het spoelen en filteren

    Bij het filteren zal het beslag in een vergiet of in een filteremmer worden overgeheveld. De vloeistof zal er doorheen lopen en de bostel blijft achter. We wassen de eventuele restsuikers uit de mout door de bostel te spoelen.

    Als het opgevangen wort nog troebel is, dan kunnen we deze nogmaals over de bostel gieten. Dit doen we een aantal malen, maar niet te vaak. De wort moet helder genoeg zijn, maar het soortelijk gewicht niet te laag.

    Na het spoelen is de bostel niet meer nodig. Deze kunnen we weggooien, maar het is ook mogelijk om er een brood mee te bakken.

  4. Koken van het wort

    Nu we het beslag hebben gefilterd is het tijd om het wort te koken. Hierdoor steriliseren we het wort en daarnaast is dit de stap om hop toe te voegen.

    Het hop zorgt voor aroma’s en bitterheid. Het is de bedoeling dat we de hop tijdens het koken op gezette tijden en in een bepaalde hoeveelheid toevoegen.

    Naast hop kunnen we eventueel andere ingrediënten toevoegen bijvoorbeeld koriander. Afhankelijk van het te brouwen bier zal het koken tussen de 60 en 90 minuten duren.

  5. Het wort afkoelen en enten

    Het wort is gekookt en deze moeten we nu klaarmaken voor de vergisting. Het is belangrijk om het wort zo snel mogelijk af te koelen. De vloeistof is namelijk vatbaarder voor bacteriën en we willen de kans op een infectie vermijden.

    Het koelen doen we met een dompelkoeler, een platenkoeler of met een ijsbad. Deze laatste zal het meeste tijd in beslag nemen, koelen met ijs duurt nu eenmaal langer.

    Het wort moet over het algemeen afkoelen naar een temperatuur tussen de 20 en 24 graden Celsius. Dit is de temperatuur waarop het gist het beste gedijt. Als het wort is afgekoeld tot de gewenste temperatuur, dan hevelen we deze over naar een gistingsvat of fles.

    Nu is het tijd om te gaan enten: het toevoegen van het gist aan het wort. Vervolgens beluchten we het wort goed , zodat het gist zuurstof heeft om te starten met waar het goed in is: het omzetten van suikers in alcohol en koolzuur. Nu kan het vergistingsvat op een donkere plek worden weggezet.

  6. Vergisting

    Tijdens deze stap is het belangrijk om het gist zijn werk goed te laten doen. Nadat het vergistingsvat is weggezet zal het gist meestal binnen een dag zijn werk gaan doen. Het waterslot zal dan hevige activiteit vertonen. Laat tijdens deze periode het vat met rust.

    Na een aantal dagen zal de activiteit langzaam afnemen en zal de hoofdvergisting klaar zijn. Het wort is nu jongbier.

    Het is nu mogelijk om (verse) hop toe te voegen. Dit heet drooghoppen en hierdoor zal het uiteindelijke bier meer aroma krijgen. Het drooghoppen is een optionele stap en deze mogen we dus overslaan.

  7. Lageren van bier (optioneel)

    We kunnen kiezen voor het lageren van het bier. Dit is afhankelijk van het type bier dat we brouwen. Hierbij wordt het jongbier overgeheveld naar een vat of glazen fles. Vervolgens wordt deze, op een hele koele plek, weggezet.

    Tijdens het lageren zullen dode gistcellen en andere vaste stoffen naar de bodem zakken. Het jongbier zal daardoor helderder worden.

    Het lageren duurt over het algemeen tussen de 1 en 3 weken. Als deze periode verstreken is en de vergisting klaar is, dan is het tijd om het bier te bottelen.

  8. Bottelen

    De laatste stap in het brouwproces is het bottelen. Hierbij vullen we de flessen af met bier. Meestal voegen we er nog (brouw)suiker toe, zodat er hergisting op de fles zal optreden en er meer koolzuur in het bier komt. Na 1 á 2 weken is het bier drinkbaar.

Metingen verrichten

Tijdens het brouwproces is het handig om op twee momenten metingen te verrichten. Het eerste moment is voordat we de gist toevoegen (het enten) en het tweede moment is als we gaan bottelen.

Tijdens deze meting meten we het soortelijk gewicht (SG) of de wortdichtheid in Plato. Aan de hand van beide metingen is het mogelijk om een (globaal) alcoholpercentage te berekenen.

Bedankt voor het lezen van dit artikel. Ik hoop dat je er iets van opgestoken hebt. Misschien wil je mijn blog steunen door middel van een kleine donatie.

4 reacties op “Hoe maak je bier: het brouwproces uitgelegd”


Geef een reactie